ZUS przez pierwsze 30 miesięcy: ulga na start, preferencyjna podstawa, Mały ZUS Plus

Pierwsze dwa i pół roku składek ZUS przedsiębiorcy to schody, a prawie każdy, kto ma z tym kłopot, wpada na stopniu, nie na prostej. Kwoty są ogłoszone, daty znane z góry, a pieniądze i tak bywają należne — bo przejścia są ciche. Nikt nie napisze, że ulga się skończyła.

Poniżej całe schody z datami.

Miesiące 1–6: ulga na start

Żadnych składek społecznych. Płacicie tylko składkę zdrowotną, minimum 432,54 zł miesięcznie w 2026 roku.

Dwie uwagi do tego stopnia.

Jest dobrowolna i czasem warto z niej zrezygnować. Miesiące na uldze na start nie liczą się do stażu emerytalnego, nie ma też ubezpieczenia chorobowego. Jeśli spodziewacie się zasiłku chorobowego — albo jesteście blisko okresu składkowego potrzebnego do emerytury — ulga może kosztować więcej, niż daje.

To sześć miesięcy, a nie „pierwszy rok”. To właśnie nieporozumienie generuje pierwszy nieoczekiwany rachunek. Termin biegnie od dnia rozpoczęcia działalności.

Miesiące 7–30: preferencyjna podstawa

Składki społeczne od obniżonej podstawy 1 441,80 zł, co daje 456,18 zł miesięcznie razem z dobrowolną chorobową — plus zdrowotna, nadal co najmniej 432,54 zł.

Dwadzieścia cztery miesiące, bezpośrednio po uldze na start. Jeśli z ulgi zrezygnowaliście, okres preferencyjny zaczyna się od razu.

Od 31. miesiąca: pełne składki

Składki rosną do standardowej podstawy 5 652 zł, czyli 1 926,76 zł miesięcznie z chorobowym — plus zdrowotna. W zaokrągleniu część społeczna idzie z około 456 zł na około 1 927 zł z miesiąca na miesiąc.

To jest ten stopień, który boli. Czterokrotny wzrost, w znanej z góry dacie, niezależnie od tego, czy firma zarabia. Przedsiębiorca, który ustalił ceny w okresie preferencyjnym i ich nie zmienił, w jednym miesiącu odkrywa, że marża się przesunęła.

Wpiszcie tę datę do kalendarza w dniu rejestracji. Trzydzieści miesięcy to dość daleko, żeby zapomnieć, i dość blisko, żeby miało znaczenie.

Potem: Mały ZUS Plus, jeśli się kwalifikujecie

Jeśli przychód za poprzedni rok nie przekroczył 120 000 zł, składki można opłacać od podstawy zależnej od dochodu, a nie od stałej podstawy standardowej. Przysługuje przez 36 miesięcy w ciągu każdych 60, więc to ulga czasowa, a nie stały reżim, i liczy się co roku od Waszych własnych danych.

Warto sprawdzać co roku, bo uprawnienie zależy od przychodu z roku poprzedniego, a firmy przekraczają ten próg w obie strony.

Składka zdrowotna to osobny system

Składki społeczne i zdrowotna to nie to samo i nie rządzą się tymi samymi zasadami. Zdrowotna zależy od formy opodatkowania:

• Skala podatkowa: 9% dochodu, minimum 432,54 zł miesięcznie.
• Podatek liniowy: 4,9% dochodu, to samo minimum.
• Ryczałt: trzy stałe kwoty według progu przychodu — 498,35 zł, 830,58 zł albo 1 495,04 zł miesięcznie.

I jeden szczegół, który co roku zaskakuje: rok składki zdrowotnej zaczyna się 1 lutego, nie 1 stycznia. Minimum rośnie w lutym, więc styczniowa prognoza oparta na zeszłorocznej kwocie jest błędna o miesiąc.

Dwie ulgi, o których się zapomina

Wakacje składkowe — jeden miesiąc bez składek w roku kalendarzowym, na wniosek. To nie działa automatycznie; trzeba złożyć wniosek z wyprzedzeniem na konkretny miesiąc. Wybierzcie ten, w którym brakuje gotówki, a nie ten, w którym akurat sobie przypomnicie.

Rezygnacja z chorobowego. Jest dobrowolne. Rezygnacja obniża składkę, ale odbiera zasiłek chorobowy i macierzyński. Warto podjąć tę decyzję świadomie, a nie domyślnie.

Co z tym zrobić

Trzy daty do kalendarza w dniu rejestracji: koniec 6. miesiąca, koniec 30. miesiąca i lutowe przypomnienie o nowym minimum zdrowotnej. Te trzy daty odpowiadają za niemal wszystkie zaskoczenia ZUS-em, jakie widujemy.

Potem policzcie na swoich liczbach. Kalkulator ZUS pokazuje całe schody miesiąc po miesiącu, razem ze składką zdrowotną, której żadna z ulg społecznych nie obejmuje.